Društvo


Duhovna
oaza

03 studenica

Pošavši u lov sa svojim plemstvom, veliki župan Stefan Nemanja je, zatečen bojama prirode na zaravni kraj bistre rečice Studenice sakrivene visokom borovom šumom, poželeo da na tom mestu sagradi manastir. Njegov sin, monah Sava je u žitiju svoga oca zapisao: “… bilo je ovo mesto kao pusto lovište zverova.” Upravo tu, među prirodom i divljim zverima ponikao je krajem 12. veka jedan od dragulja srpskog pravoslavlja  – manastir Studenica, posvećen Uspenju presvete Bogorodice.

         Nekoliko godina po okončanju prvobitnih radova na izradi manastira, župan Stefan Nemanja je 1196. godine otišao u manastir Hilandar i ustupio presto svom sinu Stefanu Prvovenčanom koji je ujedno preuzeo i brigu o zadužbini oca. Nedugo posle toga, 1199. godine, Stefan Nemanja je umro a njegov treći sin, Sava Nemanjić je preneo očeve mošti u manastir Studenicu i time joj obezbedio status Velike Lavre.

         Pod Savinim starateljstvom, Studenica je postala politički, kulturni i duhovni centar srednjovekovne Srbije. U manastiru je napisao Studenički tipik kojim je uredio pravila monaškog života i koji je kasnije postao osnova za Ustav Srpske Pravoslavne Crkve. Sava je napisao i Žitije i Službu svome ocu i tako ostavio pisane izvore o duhovnom i monaškom životu toga doba.

         Studenicu čine Crkva Sv. Bogorodice-dobrotvorke, centralna zadužbina koju je Stefan Nemanja namenio sebi za grobnicu, zidana u mermeru, Kraljeva crkva (Crkva Sv. Joakima i Ane) po uzoru na vizantijska duhovna remek-dela čiju najveću vrednost predstavlja neverovatan živopis koji prekriva sve zidove, Crkva Sv. Nikole, zatim manastirska trpezarija sa kuhinjom kao i konaci, bolnica, igumanija i ekonomija manastira.

         Studenica je i impozantan kulturno - umetnički spomenik. Fasada Bogorodičine crkve je izgrađena od belog mermera a iznutra je obložena tufom (vrsta vulkanoklastičnih stena čiji sadržaj može biti od fragmenata stakla, minerala ili kristalastih stena). Na izgradnji su radili najbolji graditelji kako sa Istoka tako i sa Zapada pa je uočljiva u arhitekturi. Kombinacija vizantijskog i romaničkog stila je izrodila poseban stil poznat kao Raška škola.

(Opširnije u našem štampanom izdanju)

Ivan Gajin