Društvo


Hrabra vojska
Mihajla Pupina

02 pupin

„Braćo Srbi ! Junaci! Vi odlazite u borbu za slobodu srpskog naroda i otadžbine. Zakleli ste se Bogu i narodu da ćete se boriti časno i hrabro, kako dolikuje Srbinu. Blagosloveni bio Risto Vajagiću! Blagosloveni bili Jovo, Simo, Simo Vajkana, Mihajlo, Đuro, Luka, Ilija, Stevane, Marko Vajagiću i ti Aleksa Višnjevac.“

       Ovako je sveštenik Petar Stojačić, starešina srpske crkve u rudarskoj varoši Gera u Americi, 22. decembra 1917. godine blagoslovio srpske dobrovoljce koji su odlučili da krenu na Solunski front. Prekrstiše se sva desetorica. Svaki od njih priđe i poljubi srpsku zastavu Srpskog bratstva „Banović Strahinja“ iz Gere. Zagrliše se i iz grla ponosno viknuše: “U pobedu braćo ! Za Srbiju” ! 

      Braća Vajagić, njih devetorica i otac Risto napustili su porodicu u rudarskom gradu Gera da bi pritekli u pomoć Srpskoj vojsci, koja je u Prvom svetskom ratu oslobađala zemlju od neprijatelja. Oni su bili braća i rođaci iz bratstva Vajagića, čiji su koreni u Bosanskoj Krajini, selima Bosanska Bojna, Dobro selo i Zborište.

     -Njihovi i naši preci, stari Vajagići, emigrirali su u 18. veku u Vojnu Krajinu, gde su bili graničari . Početkom 19. veka pobunili su se protiv vlasti Vojne Krajine i prešli u Bosnu, koja je bila pod vladavinom Turaka. Nakon Aneksije BiH 1908. godine Vajagići su kao i mnogi Srbi emigrirali iz austrijskog carstva u Ameriku, da ne služe i ratuju u redovima bečke vojske.  – priča potomak Miroslav Vajagić iz Temerina. Emigrirali su u SAD između 1910. i 1913. godine. Oni su se naselili u industrijski grad Geri koji se nalazio na severozapadu američke savezne države Indijane, na obalama jezera Mičigen. Vajagići su bili samo jedni od više od 6.000 srpskih dobrovoljaca, koji su prvi iz Amerike krenuli na Solunski front da brane otadžbinu Srbiju.

         Izbijanjem Prvog svetskog rata Austrougarski ambasador u SAD Konstantin Dumba poslao je poziv svim iseljenicima rodom sa teritorije monarhije da se prijave u konzulat, radi evidentiranja u cilju upućivanja ,,pod vojnu zastavu“. Onima koji se ne odazovu pozivu bilo je zaprećeno zaplenom imanja i progonom njihovih porodica. Kao odgovor na ovaj poziv američki Srbi organizuju jula 1914. godine,  Srpsku narodnu odbranu (SNO) koja za vrlo kratko vreme stvara mrežu odbora koja je obuhvatala 83 mesta naseljena Srbima.

(Opširnije u našem štampanom izdanju)

Marko Lopušina